Wie is Sinterklaas?
Rechtstreeks van de historische heilige Nicolaas
Sinterklaas is de Nederlandse voortzetting van de historische Sint-Nicolaas van Myra, en geldt als de directe voorloper van de Amerikaanse Santa Claus, wiens naam letterlijk is afgeleid van “Sinterklaas” via Nederlandse kolonisten in New York. In Nederland is Sinterklaas echter een geheel eigen, levendige traditie gebleven, los van het latere Amerikaanse fenomeen.
Aankomst per stoomboot uit Spanje
Volgens de Nederlandse traditie woont Sinterklaas in Spanje en arriveert hij half november per stoomboot in een Nederlandse havenstad, een gebeurtenis die landelijk op televisie wordt uitgezonden. Vanaf dat moment rijdt hij op zijn witte paard, Amerigo, over de daken, terwijl zijn helpers, de Pieten, cadeautjes door de schoorsteen gooien.
Pakjesavond op 5 december
Het hoogtepunt is pakjesavond, de avond van 5 december, wanneer Nederlandse gezinnen samenkomen om cadeaus uit te wisselen, vaak vergezeld van speels rijmende gedichten. Dit gebeurt volledig los van Kerstmis zelf, dat in Nederland een veel rustiger, religieuzer karakter behoudt.
Amerigo: het paard dat eigenlijk een politiepaard was
Het beroemde witte paard van Sinterklaas heeft een verrassend aardse oorsprong. Vóór 1990 had het paard van de Sint verschillende namen gehad, zoals Bianca en Majestueuzo, maar tijdens de landelijke intocht in Elburg in 1990 debuteerde een echt Nederlands politiepaard onder de naam Amerigo, vernoemd naar de Florentijnse ontdekkingsreiziger Amerigo Vespucci. Dit paard, geboren in 1982 als zoon van hengst Orthos, was opgeleid tot politiepaard onder leiding van Pieter Wiersinga en werd ook ingezet bij officiële gelegenheden zoals Prinsjesdag, voordat het de vaste schimmel van Sinterklaas werd. Na 22 jaar trouwe dienst ging Amerigo in 2011 met pensioen op 30-jarige leeftijd, maar zijn opvolgers bleven allemaal “Amerigo” heten, als een soort erenaam.
Het geheim van Ozosnel: een zwart paard geverfd tot schimmel
In 2019 kreeg Sinterklaas een nieuw paard, Ozosnel, vernoemd naar een regel uit het bekende Sinterklaaslied “Hoor de wind waait door de bomen.” Wat volgde was een van de merkwaardigste plotwendingen in de geschiedenis van het Sinterklaasjournaal: Ozosnel bleek eigenlijk een zwart paard te zijn, dat door Paardenpiet stiekem wit geverfd was omdat hij bang was dat de Sint een niet-witte schimmel niet mooi zou vinden. Toen die verf niet waterbestendig bleek en er een heel verhaal werd verzonnen over zogenaamde “koudwatervrees” van het paard om te verklaren waarom Sinterklaas dat jaar per stoomtrein in plaats van per boot arriveerde, ontstond een verhaallijn die door velen werd gelezen als een subtiele verwijzing naar het maatschappelijke debat rond de huidkleur van Zwarte Piet.
Sinterklaas en de discussie rond Zwarte Piet
De laatste jaren is de traditionele figuur van Zwarte Piet, de helper van Sinterklaas, onderwerp van intens maatschappelijk debat in Nederland vanwege associaties met blackface en koloniale geschiedenis. Dit heeft geleid tot de geleidelijke introductie van alternatieve figuren, zoals “Roetveegpiet,” met veegjes roet in plaats van volledig geschminkte gezichten, in veel steden en op de nationale televisie-uitzending.
Ondanks deze veranderingen blijft Sinterklaas zelf, als figuur, onaangetast populair en geliefd in Nederland, met de jaarlijkse landelijke intocht nog altijd een van de best bekeken televisie-evenementen van het jaar voor gezinnen met kinderen.
Veelgestelde vragen over Sinterklaas
Wat is het verschil tussen Sinterklaas en de Kerstman? Sinterklaas is een Nederlandse traditie op 5 december, los van Kerstmis, terwijl de Kerstman internationaal geassocieerd wordt met 24-25 december.
Waarom komt Sinterklaas per boot uit Spanje? Deze traditie is grotendeels bedacht door onderwijzer Jan Schenkman, die in zijn 19e-eeuwse boekje “Sint Nikolaas en zijn knecht” en het bijbehorende lied “Zie ginds komt de stoomboot” de Sint uit Spanje liet komen, mogelijk als knipoog naar de historische handelsbanden tussen Nederland en Spanje.